Ode aan de veilingschuit
‘100 jaar op stoom in eigen boezem’


Het is intussen meer dan een eeuw geleden dat er voor het eerst met motorschuiten door sloot en vaart van het waterschap Delfland mocht worden gevaren. Met name in het Westland en omgeving. Voor publicist Anton Stig reden over z’n ontdekking een boek te schrijven met als titel: ‘100 jaar op stoom in eigen boezem.’ De auteur ziet z’n boek over motorvaart tevens als een ode aan de veilingschuit. Een woord dat tot zijn verbazing niet eens in de ‘dikke Van Dale’ staat!

Rode draad in het boek is de tweestrijd tussen de waterbeheerder uit Delft en een almaar groeiend leger van ongeduldige schippers en tuinders, die genoeg hebben van zeil en vaarboom en eindelijk wel eens met de motorschuit door eigen sloot en vaart willen stomen. Vooral uit het Westland. Als Westlandse tuinbouworganisaties en gemeenten zich ermee gaan bemoeien wordt het Delftse waterschap dan ook onder zware druk gezet. Er gaan zelfs stemmen op om een heus ‘Scheepvaart-Waterschap’ op te richten.

Voor leveranciers van scheepsmotoren een uitgelezen moment om de boer op te gaan met hun paardenkrachten. Dat uiteindelijk ‘boezembreed’ toestemming werd verkregen voor motorvaart in sloot en vaart, is niet alleen te danken geweest aan de tuinbouwlobby, maar is toch ook het werk geweest van een ‘reddende engel’ uit ’s-Gravenzande, zo heeft auteur Stig achterhaald.

Boek bestellen? Zie onderin.

Stig [1954], zelf geboren in het tuinbouwdorp Pijnacker, ontdekte deze en andere historische wetenswaardigheden tijdens archiefonderzoek voor zijn boekenserie ‘Sloten verhalen’ en zette de opgediepte feiten naar eigen interpretatie op rij. Het resultaat: vijftien stuk voor stuk boeiende, verrassende hoofdstukken over een nog nauwelijks beschreven deel uit de regionale vaargeschiedenis verwerkt tot een documentaire uitgave. Voor veel mensen is het boek een schot in de roos. Vrijwel iedereen in het Westland heeft wel een grootvader, opa, vader, broer, oom of ander familielid gehad, die zelf nog met een schuit heeft gevaren.

Deining

Overigens heeft de allereerste motorvaart in deze regio voor aardig wat deining en beroering gezorgd. Letterlijk en figuurlijk. “Misschien niet zoals destijds toen boer en koe op hol sloegen bij de aanblik van de eerste stoomlocomotief,” aldus auteur Stig, “maar de meeste polderbesturen waren wel degelijk faliekant tegen. Men zag er groot gevaar in. Gevreesd werd voor ondermijning van dijken en afslag van boezemkaden in de toch al drassige polders onder de zeespiegel.” Reddende engel in de boezemvaart blijkt schipper-tuinder Engelbertus Moor uit ’s-Gravenzande, die 29 juli 1913 met zijn schuit de ‘Nooitgedacht’ een succesvolle proefvaart maakt vanuit Delft het Westland in. Een proefvaart waarvan de hoofdingenieur van het Hoogheemraadschap van Delfland lyrisch wordt, ja zelfs ervaart als idylle. Sindsdien [1913] is motorvaart door sloot en vaart pas echt goed op stoom gekomen.

Niet wereldschokkend

De auteur spreekt niet van wereldschokkende verhalen, wel van “documentair materiaal om van te smullen!” Hij refereert aan soms anonieme briefjes uit de polder, aandoenlijke verzoeken van schippers die aan de bak willen met hun schuit, rebellerende kapiteins die lak hebben aan de veldwachter, de uitvinding van het toverwoord vaartverbetering en ga zo maar door. Het 100-jarig bestaan van motorvaart in Delfland’s boezem wordt door de auteur opgehangen aan Delfland-vergunning nummer 72 die een bestuurlijke commissie 5 juli 1907 kreeg om met een motorboot door de Loosduinse en de Nieuwe Vaart en de Gantel te varen. Dat alles om inspiratie op te doen. Het betrof een werkgroep die zich beijvert voor een vaarverbinding tussen de Scheveningse haven, de Laakhaven en de boezemwateren van het Westland. Nadien zijn echter eerst nog ‘sloten water’ door de Gantel, de Lee, de [Kromme] Zweth, de Berkelse Zweth, de Hollewatering, de Lookwatering, de ’s-Gravenzandse, Naaldwijkse, Vlaardingse, Delfgauwse, Pijnackerse - en noem al die andere andere vaarten maar op - gevloeid, eer boezembreed met de motorschuit in eigen sloot en vaart kon worden gestoomd. Het boek is verkrijgbaar bij boekwinkels in onder meer het Westland, Delft, Den Haag, Rotterdam (boekwinkel Maritiem Museum), Pijnacker, Maassluis, Vlaardingen, Midden-Delfland en het Westlands Museum voor Streek- en Tuinbouwhistorie in Honselersdijk.

Specificaties

Titel: ‘100 jaar op stoom in eigen boezem’, subtitel: Met de motorschuit van het Westland naar Midden Delfland, van Vlaardingen naar Delft tot in Loosduinen.’ 72 pagina’s fullcolour met circa 150 nostalgische en actuele foto’s. ISBN 978-90-811111-2-6. Auteur: Anton Stig.

Boek bestellen

‘100 jaar op stoom in eigen boezem’ (ISBN 978-90-811111-2-6) is verkrijgbaar bij de boekhandel in o.a. Den Haag, Delft, Naaldwijk,
’s-Gravenzande, Wateringen, Pijnacker, Berkel en Rodenrijs, Maassluis, Vlaardingen, het Maritiem Museum in Rotterdam en het Westlands Museum voor Streek- en Tuinbouwhistorie in Honselersdijk.

U kunt het boek ook rechtstreeks bestellen. Het boek wordt u dan per post toegezonden. De kosten van het boek zijn € 24,95 exclusief verzendkosten (binnen Nederland € 2,50).

Bij afname van meerdere exemplaren worden interessante kortingen geboden. Bestellingen: info@antonstig.nl of [06] 51 78 92 96.


Naar de beginpagina